صفحه در حال بارگذاري ....
اطلاعاتي درباره سايت جغرافياي انساني قاين جغرافياي فرهنگي قاين جاذبه هاي توريستي قاين تاريخچه قاين جغرافياي طبيعي قاين بازگشت به صفحه اصلي سايت

: منابع آب سطحی


اهمیت آب موضوعی نیست که ناشناخته باشد. و ارزش آن در همین بس که ریشه آبادی از آب است و آنجا که نباشد بی آبادان یا بیابان خواهد بود. مهمترین عامل بارندگی در منطقه قاینات وجود کوههاست که موجب پیدایش سکونتگاههای انسانی و تجمیع آبادیها در کوهپایه های آن گردیده است.

 

  • آب های سطحی

  • به دلیل خشکی منطقه و کمبود ریزشهای جوی تعداد معدودی از رودخانه های دائمی در منطقه وجود دارد. برخی از رودها فصلی ولی اغلب از نوع اتفاقی می باشند که در صورت بارندگی شدید جاری شده اما چند ساعتی بیشتر دوام ندارند. این رودها بنام کال یا مسیل اشتهار دارند مهمترین رودهای شهرستان عبارتند از:
    رود آب سرد در بخش زهان بصورت فصلی جریان داشته و سرانجام به دشت اسفدن می ریزد. طولش 20 کیلومتر و ارتفاع سرچشمه آن 1700 متر ،ارتفاع ریزشگاه حدود 1150 متر و شیب 8/2 درصد و مسیر کلی آن شمال شرقی می باشد.
    رودافین در بخش زهان بصورت فصلی جریان داشته ریزابه بمرود بوده و به دق پترگان می رید طولش 60 کیلومتر ارتفاع سرچشمه 2100 متر و ارتفاع ریزشگاه حدود 1000 متر شیب متوسط 8/1 درصد مسیر کلی نخست شمالی سپس شال شرقی می باشد. رودخانه افین از اتفاعات دو گرد و شیرکاب سرچشمه گرفته و رو به شمال از روستاهای شیرگ، سارجین، کلاته مزار، بایمرغ باغستان زهان، زهان، پایهان، و فتح اباد می گذرد و پس از آمیختن با ریزابه بزرگی که از دره شرقی کمرکوه بسوی روستای افین روان می گردد. و پس از مخلوط شدن با رودخانه های علی اباد، مولید و بشیران به درون سدحاجی آباد ریخته و سرریزان بنام رودخانه بمرود بسوی دق پترگان جریان می یابد.
    رود بشیران در بخش زهان بطور فصلی جریان داشته ریزابه رود افین است که به دق پترگان می ریزد طولش 30 کیلومتر ارتفاع سرچشمه 1700 متر ارتفاع ریزشگاه 950 متر و شیب متوسط 5/2 درصد مسیر کلی آن شمال شرق بوده و سرچشمه آن دامنه شرقی کوه اردکول است.
    رود شور پسکوه در بخش سده جاری بوده و بطور فصلی به دق محمد آباد می ریزد طولش 23 کیلومتر ارتفاع سرچشمه 1330 متر ارافع ریزشگاه حدود 1280 متر و شیب متوسط 2/0 درصد است. مسیر کلی آن جنوبی می باشد. این رودخانه از تلاقی رودهای سرخیج و تک آب چاه زرد در 37 کیلومتری جنوب غربی قاین تشکیل شده و پس از عبور از روستای محمدآباد به دق محمد آباد می ریزد.
    رود شور قاین بزرگترین رود شهرستان قاینات بوده که به نمکزار خواف می ریزد طولش 100 کیلومتر ارتفاع سرچشمه 1420 متر ارتفاع ریزشگاه 600 متر شیب متوسط 8/0 درصد مسیر کلی رود شمال شرقی می باشد. این رودخانه از بهم پیوستن رودهای کوه باز و شاخن در 20 کیلومتری جنوب شرق قاین تشکیل گردیده و رو به سوی شمال از دامنه غری کوه پاوک عبور می کند و پس از آمیختن با کال خونیک به منطقه چمشه پشوش وارد شده و پس از مخلوط شدن با رود آلنج بسوی جنوب شرق تغییر مسیر داده  و پس از سیراب نمودن روستای فرخی بسوی شمال متوجه شده به ابراهیم آباد می رسد و سپس به جلگه زوزن شهرستان خواب وارد می شود دراین شهرستان نخست با کال چاه شیرین در هم می آمیزد و از 4 کیلومتری جنوب روستای بنیاباد می گذرد و سرانجام به نام کال قاین با کال شش نمکی و کال بی اساباد مخلوط شده و به سوی مرز امتداد یافته و با کال های بندگز، چاه شور و موسی اباد بهم آمیخته و از مرز ایران افغانستان خارج شده و به دشت نم سار وارد می گردد.
    رود سرخیج در بخش سده جار یوبده و ریزابه شور رود است حوضه آبریزان دق محمد ابادو طولش 17 کیلومتر ارتفاع سرچشمه 1950 متر، ارتفاع ریزشگاه 1330 متر شیب متوسط 5/3 درصد است. مسیر کلی آن جنوبی بوده این رودخانه از دامنه وه سیاه در 32 کیلومتری باختر قاین سرچشمه می گیرد و سپس با رودخانه تک آب چاه زرد درهم آمیخته و به رود شور تبدیل می شود.
    رود شور زهان در بخش زهان جاری بوده ریزابه رود افین و حوضه آبریز آن دق پترگان است. طولش 20 کیلومتر ارتفاع سرچشمه 1900 متر ارتفاع ریزشگاه 1400 متر و شیب متوسط 5/2 درصد است. مسیر کلی شمال شرقی و سرچشمه آن دامنه جنوبی کوه منوری می باشد.
    کال زهان در بخش زهان جرای بوده و ریزابه رود کندحصار و حوضه آبریزش نمکزار خواف بوده طول آن 22 کیلومتر ارتفاع سرچشمه 1850 متر ارتفاع ریزشگاه 1150 متر شیب متوسط 2/3 درصد است. این رودخانه از دامنه کوه اشتاقوئی 35 کیلومتری جنوب شرق قاین سرچشمه گرفته و کوه پره هندوستان را دور زده و پس از عبور از دهنه زهان به ورد کند حصار می ریزد.
    رود شوشک در بخش زیرکوه جاری بوده ریزابه رود آهنگران و حوضه آبریز آن دق پترگان با طول 9 کیلومتر ارتفاع سرچشمه 1800 متر ارافع ریزگشاه 1480 متر و شیب متوسط 6/3 درصد است. مسیر کلی آن شمال باختری بوده و سرچشمه آن دامنه کوه آهنگران است. د رطول مسیر از روستای معین اباد عبور می کند.
    رودکال اسبان این رود در بخش سده جاری بوده ریزابه کال سده حوضه ابریز آن دق محمد آباد و طولش 13 کیلومتر ارتفاع سرچشمه 1900 متر ارتفاع ریزشگاه 1500 متر شیب متوسط 3 درصد مسیر کلی شمال شرقی می باشد.
    رود کال اسفاد در بخش زیرکوه جریان داشه، ریزابه کال لپی ، حوضه آبریزان نمکزار خواف می باشد. طولش 15 کیلومتر ارتفاع سرچشمه 1100 متر ارتفاع ریزشگاه حدود 900 متر شیب متوسط 7/0 درصد و مسیر کلی شمال شرقی سرچشمه آن دامنه شرقی کوه آبیز 66 کیلومتری خاور قاین می باشد.
    کال بمرود در واقع دنباله رودخانه افین می باشد که باگذشتن از روستای بمرود به این نام مبدل می گردد. این رود در بخش زیرکوه جاری بوده ریزابه کال شاهرخت حوضه آبریزان دق پترگان است.
    کال چاه قوری در بخش زیرکوه جریان داشته، حوضه آبریزان دریاچه نمکزارخواف بوده با طول 40 کیلومتر ارتفاع سرچشمه حدود 940 متر ارتفاع ریزگشاه حدود 600 متر شیب متوسط 8/0 درصد سرچشمه آن دامنه غربی کوه کلنگی 16 کیلومتری شمال باختری شاهرخت است.
    کال سده در بخش سده جاری بوده ریزابه کال شور به دق محمد ابادمی ریزد طول 60 کیلومتر ارتفاع سرچشمه حدود 2100 متر ارتفاع ریزشگاه 1350 متر شیب متوسط 2/1 درصد و مسیر کلی باختری می باشد.این رودخانه از ریزابه هایی یکه همگی از کوههای سرگدار، سرخت، ایجند و بنوگی در 50 کیلومتری شمال شرقی بیرجند سرچشمه گرفته اند تشکیل می شود. نخست با کال مزداب و سپس با کال گروک درهم می امیزد و از جنوب سده گذشته و به روستای جلگه می رسد. سرانجام در روستای چاهک با کال کلوتک مخلوط شده و کال شور سده را تشکیل داده به دق محمد آباد می ریزد.
    کال سیرخون در بخش زیرکوه جاری بوده که باطول 25 کیلومتر ارتفاع سرچشمه 780 متر ارتفاع ریزشگاه 600 متر شیب متوسط 7/0 درصد و مسیر کلی خاوری سرچشمه آن 21 کیلومتری شمال شاخرخت و حوضه آبریزان دریاچه نمکزار است.
    کال شاهرخت دربخش زیرکوه جریان دارد. حوضه آبریزان دق پترگان می باشد. طولش 50 کیلومتر ارتفاع سرچشمه 850 متر ارتفاع ریزشگاه حدود640 متر شیب متوسط 4/0 درصد و مسیر کلی آن جنوب شرقی است کال شاهرخت از تلاقی رودخانه بشیران ورود محمداباد تشکیل شده و پس از آمیختن با کال بمرود از روستای پرویز آباد عبور نموده و سرانجام به دق پترگان می ریزد.
    کال مردکش این رودخانه در بخش زیرکوه جاری بوده، ریزابه رودشور، طول 50 کیلومتر ارتفاع سرچشمه 1700 متر ارتفاع ریزگشاه حدود 800 متر شیب متوسط 8/1 درصد است. مسیر کلی شمال شرقی و سرچشمه آن دامنه کوه شاهاز کوه وحوضه آبریزان نمکزارخواف می باشد.
    رود گزخت در بخش زیرکوه جاری بوده طولش 35 کیلومتر ارتفاع سرچشمه 1300 متر ارتفاع ریزشگاه 640 متر شیب متوسط 9/1 درصد و مسیر کلی شمال خاوری است. سرچشمه آن دامنه شرقی کوه سه پستان بوده و حوضه آبریزآن دق پترگان می باشد.
    رود آلنج در بخش مرکزی جرای بوده ریزابه رود شور قاین و حوضه آبریز آن نمکزار خواف است. طول 10 کیلومتر ارتفاع سرچشمه 1580 متر ارتفاع ریزشگاه 1200 متر شیب متوسط 8/3 درصد است مسیر کلی آن جنبو خاوری می باشد. سرچشمه رود 22 کیلومتری شمال خاوری قاین است.
    روداندریک در بخش مرکزی جریان داشته، ریزابه کال خونیک و حوضه آبریزان نمکزار خواف است طولش 19 کیلومتر، ارتفاع سرچشمه 1800 متر ارتفاع ریزشگاه 1420 متر شیب متوسط 2 درصد و مسیر کلی رود شمال شرقی می باشد.
    رود چاه شيرين این رودخانه در بخش زیرکوه رجیان داشته، ریزابه آن رود شور بوده و حضوه آبریز آن نمکزار خواف می باشد طول 18 کیلومتر ارتفاع سرچشمه 1100 ارتفاع ریزشگاه 950 متر شیب متوسط 8/0 درصد این رودخانه از تلاقی رودهای گرتیغ و کال تیغاب در 47 کیلومتری شمال خاوری قاین تشکیل می گردد و پس از طی 18 کیلومتر به رود شور می رسد.
    روددهنه در بخش مرکزی جاری بوده، ریزابه آن کال خونیک و حوضه آبریز آن نمکزار خواف می باشد طول 30 کیلومتر ارتفاع سرچشمه 1800 متر ارتفاع ریزشگاه 1400 متر و شیب متوسط 3/1 درصد است. مسر کلی رود شمال شرقی است این رودخانه از دامنه کوههای سرکل کرچ و واراز در 24 کیلومتری جنوب غرب قاین سرچشمه گرفته و پس از سیاب ساختن روستاهای کنارنگ، زوگ و علی اباد بسوی شهر قاین روان می شود و پس از عبور از قاین به رودخانه غرقاب می ریزد.
    رود رباط در بخش زهان جریان داشته ریزابه رودشور بوده وحوضه آبریزش نمزار خواف می باشد. طول 22 کیلومتر ارتفاعسرچشمه 1500 متر ارتفاع ریزشگاه 1120 متر و شیب متوسط 7/1 درصد است. مسیر کلی رود شمال شقی و سرچشمه آن کوههای سیاه و پاوک 23 کیلومتری جنوب شرقی قاین می باشد.
    رود شیرمرغ این رود در بخش مرکزی جریان داشته ریزابه کال خونیک و حوضه آبریزش نمکزار خواف است. طولش 10 کیلومتر ارتفاع سرچشمه 1550 متر ارتفاع ریزشگاه 1420 متر شیب متوسط 3/1 درصد می باشد. مسیر کلی رود شرقی و سرچشمه آن 2 کیلومتری شرق روستای شیرمرغ در 11 کیلومتری شمال غربی قاین قرار دارد.
    رودغرقاب در بخشهای نیم بلوک و مرکزی جرای بوده ریزابه رود شور قاین است و حوضه آبریزان نمکزا خواف می باشد. طولش 75 کیلومتر ارتفاع سرچشمه 1600  متر ارتفاع ریزگشاه 1290 متر شیب متوسط 4/0 درصد مسیر کلی جنوب خاوری است. این رودخانه از ارتفاعات 50 کیلومتری شمال غربی قاین سرچشمه گرفته آبهای رودسنگر و رود موبیان را در سرریزدشت نیم بلوک بنام رود غرقاب جمع آروی نموده و از دره میان کوه کمر آرش در خاور و کوه سیدآباد در باختر به دهستان حومه شهرستان قاین وارد می گردد و پس از آمیختن با کال ها یکندولی و اندریک و رودهای شیر مرغ و دهنه به رودشور قاین می ریزد و پس از عبور از روستاهای اسفشاد و خونیک در 20 کیلومتری شرق به رود فرخی پیوسته تا سرانجام به کال نمکزار خواف منتهی می شود.
    کال تلخاب در بشخ زیروه جرای بوده حوضه آبریزش نمکزار خواف اس. طولش 13 کیلومتر ارتفاع سرچشمه 1200 متر ارتفاع ریزشگاه 1000 متر شیب متوسط 5/1 دصد و مسیر کلی آن شمال شرقی و سرچشمه اش 32 کیلومتری شرق قاین یم باشد.
    کال تیگاب در بخش زیرکوه جریان داشته ریز رودچاه شیرین است حوضه آبریزش نمکزارخواف طولش 17 کیلومتر ارتفاع سرچشمه 1500 متر وارتفاع ریزشگاه 1100 متر شیب متوسط 4/2 دصد است.سرچشمه آن دامنه باختری شاه آزکوه 65 در کیلومتری شمال شرقی قاین است این رودخانه با رودگر تیغ مخلوط شده وورد چاه شیرین را تشکیل می دهد. 
    کال کندولی در بخش مرکزی جاری بوده ریزابه کال خونیک و حوضه آبریزان نمکزار خواف می باشد. طول 14 کیلومتر ارتفاع سرچشمه 1650 متر ارتفاع ریزشگاه 1420 متر شیب متوسط 6/1 درصدو مسیر کلی خاور جنوبی می باشد.
    رودگرتیغ بخش زیروه قاینات جریان داشته، ریزابه رود چاه شیرین و حوضه آبریزان نمکزار خواف بوده طول 20 کیلومتر ارتفاع سرچشمه 1500 متر ارتفاع ریزشگاه 1100 متر و شیب متوسط 2 درصد است. مسیر کلی شمال باختری می باشد. این رودخانه از ارتفاعات 53 کیلومتری خاور قاین سرچشمه گرفته و پس از آمیختن با یک ریزابه نسبتا کوچک در روستای نی خون با رود تیغاب به هم در می آمیزد و رود چاه شیرین را تشکیل می دهد.
    رود تجنود از کوههای آهنگران با تجمیع چشمه سارهای کارستی سرچشمه گرفته  در سر شاخه ها دارای جریان اب دایم می باشد. کیفیت آبش بسیار عالیست. این رودخانه پس از عبور از کنار روستای تجنود وطی 2/13 کیلومتر وارد دشت شاهرخت گردیده و مازاد سیلاب آن به دق پترگان می ریزد. پایین ترین نقطه حوضه این رودخانه در محل اتصال به گزرود 700 متر از سطح دریا ارتفاع دارد. شیب کلی رودخانه 2/6% می باشد. ابده پایه رود حدود 60 لیتر در ثانیه و روان آب سالیانه آن حدود 2 میلیون مترمکعب به دق پترگان می ریزد. با احداث سدبر بستر آن می توان از دریاچه آبگیر آن به عنوان یک کانون پرورش ماهی و از آب سرریز آن به عنوان زراعت و دامداری صنعتی استفاده نمود.
    رودخانه آهنگران در بخش زیرکوه جریان داشته طولش 60 کیلومتر ارافع سرچشمه 1850 متر ریزگشاه حدود 640متر با شیب متوسط 2 درصد است. در طول مسیر روستاهای گمنج، سورند و دزگ را سیراب می کند سرشاخه های فعی این رود از کوههای کازکان، کوه سفید، دو شاخ، چشمه سبز و عرب گریز سرچشمه گرفته ورودهای شوشک، گمنج، دزک و کازکان را تشکیل داده و همگی درجنوب غربی آهنگران با هم یکی شده و سرانجام مازاد سیلاب آن به دق پترگان می ریزد. سرشاخه های اصلی این رودخانه تا آهنگران دارای آب دائم بوده و دبی آن به سی لیتر در ثانیه می رسد و کیفیت آب آن خوب است.
    رودخانه ثغوری از ارتفاعات شمال و غرب روستای ثغوری در منطقه نیم بلوک آبراهه ای فصلی جاری است که به علت مورفولوژی منطقه و شرایط اب و هوایی و پوشش گیاهی در فصل زمستان و بهار این رودخانه سیلابی بوده و رواناب آن زیر یک میلیون متر مکعب در سال می باشد.
    رود دره مردانشاه مهمترین منبع آب سطحی منطقه نیم بلوک دره مردانشاه می باشد که از بهم پیوستن چشمه های کوچک در عمق دره رودی دایمی به نام آبکوه خضری را شکل می دهد. از این آب در تمام فصول سال به مصرف شرب و باغات و اراضی منطقه می رسد.
    مدار معول بین شرکاء آبکوه بر هیجده سهم است که به تقسیمات کوچکتری همچون طاقه، فنجان و طاس تقسیم می شود.
    این رودخانه دارای شیب تند 5 تا6 درصد و روسب دهی آن بالاست و گسلش ها شکستگی های زیاد آن و بعلت نزدیکی به گسل فعال دشت بیاض احداث سد بر بستر آن با مشکل مواجه می باشد.
    رودخانه مزد آباد با سیلابهای فصلی از ارتفاعات غربی مزد آباد نیم بلوک با شیب 6 درصد بر روی سنگهای ولکانیکی و شیل و مساه سنگ که متاثر از سنگهای دگرگونی می باشد جریان داشته و رواناب آن 200 هزار متر مکعب در سال است.
    رود موبیان (میان بیاض) از ارتفاعات جنوب غربی دشت نیمبلوک سرچشمه گرفته و وسعت حوضه ابریز آن 785 کیلومتر مربع و دبی ان 7 لیرت در ثانیه است با احداث سد بیهود به گنجایش 5/4 میلیون متر مکعب بر روی آن توانسته نقش بسزایی در کشاورزی منقه ایفا نماید.
    رودکلاته احمد از نوع فصلی در حوضه شرقی دق اسفندن با طول 15 کیلومتر ارتفاع سر چشمه 1600 متر و ارتفاع ریزشگاه حدود 1150 متر با شیب متوسط 3 درصد در مسیر کلی شمال شرقی جریان می یابد. سرچشمه آن کوه ضربی در 46 کیلومتری جنوب شرقی قاین است.
    رودکند حصار د بخش مرکزی و از نوع فصلی، ریزابه رودشور قاین با طول  13 کیلومتر و ارتفاع سرچشمه حدود 1150 متر ارتفاع ریزشگاه 1100 متر با شیب متوسط 4 درصد در مسیر کلی شمال غربی جریان می یابد. این رودخانه از سرریز آب دق اسفدن سرچشمه می گیرد و به رودشور قاین می ریزد.
    رود ملوید در بخش زهان از نوع فصلی ریزابه رود افین در حوضه دق پترگان با طول 30 کیلومتر و ارتفاع سرچشمه 3200 متر ارتفاع ریزشگاه 1100 متر با شیب متوسط 7/3 درصد سرچشمه آن دامنه شمالی کوه گریانه می باشد.
    رود آرش در بخش سده از کوههای آتشک و کمر کلاغ واقع در شمال غرب بادامک سرچشمه گرفته و ردخانه ای اتفاقی بوده لکن در گذشته جهت مصافر کشاورزی و شرب استفاده می شده و تعدادی آسیاب آبی در مسیر آن وجود داشته که در قسمت اعظم سال فعال بوده اند.

     

    لينكهاي جغرافیای طبیعی

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

    | تاريخچه | زعفران | زرشك | قلعه كوه | ابوذر | مسجد جامع | ابوالمفاخر | قاين 86| يادگار قديم | درباره ما |

    Send mail to ghahraman co with questions or comments about this web site.
    Copyright © 2007