صفحه در حال بارگذاري ....
اطلاعاتي درباره سايت جغرافياي انساني قاين جغرافياي فرهنگي قاين جاذبه هاي توريستي قاين تاريخچه قاين جغرافياي طبيعي قاين بازگشت به صفحه اصلي سايت

: مخاطرات طبيعي


سیاره ای که برای زیستن بدان نیازمندیم برخوردار از نیروهای طبیعی  است که شاهدی از نظم و پویایی هستی می باشد . این نیروها می توانند در هر زمان و مان ما را تهدید کنند . گاهی زمسین را می لرزانند و ساختمانهای بزرگ را چون خانه هایی مقوایی در هم می ریزند. زمانی اهریمن خشکسالی سایه می افکند و گاه طوفانهای سهمگین لجام گسیخته همه هستی ما را درهم می کوبد . این حوادث هزاران و گاه صدها هزار انسان را به کام مرگ میبرند .


سرزمین ما ایران به دلیل موقعیت خاص خود همواره با خطر سوانح طبیعی روبرو است . تاریخ و علم هر دو نشان داده که هیچ جای ایران مصون  از مخاطرات طبیعی نیست و وقوع آن در آینده اجتناب ناپذیر  است . پس باید حوادث را جدی بگیریم و علاج واقعه را قبل از وقوع آن بکنیم . دیگر حق نداریم بگوییم غافلگیر شدیم . چون میدانیم زلزله ،خشکسالی ،سیل و دور برگشت دارد و هر چند وقت یک بار دیگر تکرار می شود .

قرآن کریم  ما را همواره  به فراگیری علوم و فنون سفارش نموده و قدرت مهار و تبدیل بلا را به رحمت نزد ما به ودیعه نهاده است . چرا باید از تفکر و اندیشه  این موهبت الهی کمتر بهره گیریم و آنچه را بلا می پنداریم به نعمت تبدیل نکنیم ؟چرا برخی کشورها ارز انرژی درون گرمایی زمین بعنوان نعمت خداوند ی بهره می گیرند و در برابر زلزله های شدید دچار آسیب نمی شوند . ولی ما اینهمه آسیب پذیریم . سر زمین ما باز لزله  های فراوان باید تجربیات موفق  امداد و نجات خویش را با بهر ه گیری از فرهنگ ایثار و از خود گذشتگی به تمام دنیا عرضه کند . اما هر بار با وقوع یک حادثه باز می گوییم غافلگیر شدیم . چگونه پاسخگو خواهیم  بود وقتی فرزندان زنده به گور شده ما از ما بپرسند بای ذنب قتلت ؟((به کدامین گناه کشته شدیم ؟غفلت پدران امروز در عدم رعایت اصول فنی ساختمان سازی و ندادن آموزش به فرزندانشان باعث زنده به گور شدن آنها در زیر آوار خواهد شد . هموطن عزیز آیا  اطمینان  دارید که برای شما و خانواده عزیزتان هیچ اتفاق ناگواری روی نخواهد داد؟
ما که آگاهایم خطر در همه جا در کمین است پس باید برای مقابله با حوادث آماده باشیم و باید بدانیم قبل از حادثه ،در حین و پس از وقوع آن چه باید بکنیم .

  • زلزله خیزی قاینات

  • قاینات دارای گسله های پر تکاپو و فعال است . گسله های کریزان ،دشت بیاض و چاهک تا بحال خسارتهای جانی و مالی فراوان بهمراه داشته اند . در طی 100سال اخیر در این منطقه 15 زلزله به بزرگی 5تا4/7 ریشتری بوقوع پیوسته و بیشترین تعداد زلزله های خراسان بزرگ مربوط به این منطقه بوده است . این در حالی است که 9/67 درصد مساکن منطقه کم دوام می باشند .

    علیرغم  احداث هزار ان واحد مسکونی در مناطق زلزله زده بقدلیل نداشتن طراحی مناسب و عدم رعایت اصول مقاوم سازی اغلب آنها در زلزله بعدی تخریب  شده اند . با توجه به کسلهای فعال این شهرستان و سیر تاریخی زلزله ها و مقاومت کم واحد های مسکونی و احتمال وقوع زلزله های آتی باید در ساخت و سازهای به رعایت آیین نامه 2800وزارت مسکن و شهر سازی بویژه ،سکونتگاهای که برروی مسیر گسله ها قرار گرفته اند توجه جدی بعمل آید جابجاشدن چندین بار روستاهای مسیر گسلها گویای این فعالیت است ،که هر بار ساخته اند به فاصله کوتاهی بار دیگر برسرشان خراب شده است . زلزله های مخرب قاینات به شرح ذیل می باشند.
    زلزله 763نیلادی ((141هجری  شمسی ))
    در سال 763میلادی زمین لرزه فاجعه باری در خراسان روی داد که کوه ها را از جای حرکت داد و هیچ درخت و سنگی را بر جای خویش باقی نگذاشت . محل  احتمالی این زمین لرزه که راههای ارتباطی مهمی از آ ن می گذشته ،می تواند منطقه قهستان بوده باشد .
    زلزله 1080قهستان ((458هجری شمسی ))
    رشته ای ازتکانهای  زمین  لرزه در خراسان روی داد که چند روزی در ماه جمادی الثانی 458 ادامه داشت . در قهستان  کوهها شکافته شد . شماری از روستاها به کلی ویران شد . بسیاری از کسان جان خود را از دست دادندو بازماندگان در فضای بیرون ماندند.
    زلزله 15 فوریه 1549 میلادی خاور قاین ((956 هجری شمسی ))
    در شب  چهرشنبه 17 محرم 956 ه. ش زمین لرزه بزرگی در منطقه قاین روی داد که 5روستا را در منطقه زیر کوه کاملا ویران کرد و 3000تن جان باختند . خود قاین که گمان می رود از مرکز زمین لرزه قدری فاصله داشته است ،به نظر نمی رسد که از این زمین لرزه آسیب سختی دیده باشد . این رویداد را یک اختر کوی محلی که خود در جریان آن کشته شد.پیشگوئی کرده بود .استماع افتاد که قاضی آن ولایت مولانا باقی در یکی از قراء ساکن و در علم هیئت  ماهر بود. در روزی که شب آینده آن این بلا نازل شد مردم ده را اعلام نمود که در این شب به حسب ارتفاع و افلاک و انظار و کواکب زلزله  عظیم مسطور  است . صلاح در آن  است که با اطفال و عیال  به صحرا رفته و در آنجا  استراحت  کنیم .مردم آن دیه سخن  وی را قبول نکرده مولانا عیال به صحرا برد و تا نصف شب توفق  کرد . از سردی هوا متاثر  شده با متعلقان به طرف منزل خویش توجه نمود . چون قدم در خانه نهاد فی الحال زلزله شد مولانا با عیال و فرزندان در زیر دیوار هلاک شد.
    زلزه 16 فوریه 1941 میلادی محمد آباد پسکوه ((1320هجری شمسی ))
    در اوایل شب زمین لرزه ای به منطقه تنک جمعیت به غرب قاین و شمال باختر بیرجند آسیب سنگینی رساند .محمد آباد پسکوه و کاروان سرای قدیمی آن بکلی ویران  شد و از 920ساکنان آن 680تن کشته شدند. آبادیهای تک افتاده نوزاده ،قارن ،کمیران،و روستاهای قومنجان و چاهک ویران  شد . دامنه های آسیب دیده ناقیصار ،تیغدر و آفریز  ادامه یافت  ولی تلفات ببار نیامد . دژ آفریز و امام زاده زید بن موسی نیز آسیب دید وتا خور وسرایان  خانه ها شکاف  برداشت .
    زلزله 23 سپتامبر 1947 میلادی دوست آباد ((1325 هجری شمسی ))
    هنگام بامداد زمین لزره ویرانگری در منطقه تنک جمعیت دوست آباد ،جنوب خاوری فردوس شماری روستا رادر هم کوبید و حدود 400تن راکشت . دوست آباد بکلی ویران شد و 170تن کشته شد . نیمی از محمد آباد که پس از زمین لرزه 1941دگرباره ساخته شده بود  فرو ریخت و دامنه آسیب سنگین همراه با تلفات تا سرایان ،چرمه و بادامک کشیده شد . ناحیه ای که در غرب و جنوب غربی دوست آباد جای دارد در گستره دهها کیلومتر در سال 1947بکلی نامسکون بود و در سوی جنوب نیز کفه های رسی دق محمد آباد وشکسته محمد آباد چیزی وجود ندارد.تنها سازه های ساخته آدمی درآنجا که چند خانه لاشه سنگی و آب انبار بود با خاک یکسان شد . در دشت بین دوست آباد و سرایان ونیز بین تیغاب و تیغدر زمین فرو ریزش کرد و محرای قناتها بند آمد . زلزله به گونه ای کسترده حس شد که مایه بیم و هراس در قاین ،بشرویه و بیرجند گردید ودر راور و مشهد نیز دریافت پذیر بود . به دنبال آن پس لرزه های بسیاری آمد که در حدود 6ماه دنباله داشت و آسیب های افزونتری بویژه در منطقه چرمه و سرایان به بار آورد .
    زلزله آوریل 1962 میلادی موسویه ((1340هجری شمسی ))
    هنگام سپیده دم زمین لرزه آسیب رسانی شمار ی روستارا در غرب قاین در دنباله منطقه ای که در اثر زمین لرزه 16فوریه 1941در هم کوبیدخه شده بود ،ویران کرد . بخش پائینی موسویه به کلی ویران شد وبقیه این روستا نیز ویران گشت . چاهک ،چلونک ،تاجکوه و نج نیز ویران شدند و درآنها چند تن از مردم و شمار زیادی دام کشته شدند . این زمین لرزه به گونه ای نیرومند در بیرجند ،خوسف ، خور و تا فردس حس شد .

    زلزله دلخراش 20/2//1376 قاینات

    روز شنبه 20اردیبهشت ماه 1376 ساعت12و 28 دقیقه و 12 ثانیه  به هنگام صدای اذان  ناگهان گردبادی در منطقه زیر کوه و زهان و در میان بیرجند بطنن زمین جوشید و بارانی از سنگ و خاک و آواره برسر مردم باریدن گرفت . در طی چند ثانیه همه چیز تلی از خاک شد .این زلزله با شدت 1/7ریشتر منطقه را در هم کوبید و بیش از 12 هزار نفر جان باختند .

    تا صبح روز بعد 120پس لرزه  ادامه داشت حجم خسارات وارده به مسکن و احشام بیش از 271میلیارد ریال برآورد شد . دهستان زیر کوه 46روستا 100درصد آسیب دیده که روستاهای آردکول ،شوشک محمد آباد زیر کوه ،تاجکوه ،پیشبر ،دارجعلیا و سفلی گمنج ،نزومند ،اسفرق ،بقرایی،بشیران ،کازکان ،دزگ ،حسین آباد ،مهرک ،و مناوند بیش از سایر روستاها تلفات داشتند. در دهستان شاسکوه 17 روستا به تفاوت 75درصد تا 100درصد آسیب دیدند واز نظر تلفات روستاهای آبیز ،اسفاد ،فندخت ،بهناباد و بیدخت  بیش از سایر روستاها آسیب دیدند. دهستان زهان 37 روستا به تفاوت 60درصد تا 100درصد آسیب دیدند به ترتیب روستاهای اسفدن ،زهان ،و پایهان تلفات زیادی داشتند و
    در دهستان پترگان 11روستا به تربیت از 50درصد تا 100درصد آسیب دیده اند در روستاهای تیغاب 2نفر کشته داشت . منطقه در میان بیرجند ،روستاهای تخته  جان ،سهراب ،خونیک ،گیت ،اشک ،گزیک ،درخش ،آسیابان ،گلویج ،دره چرم ،آبگرم ،آوازه ،زیلان ،زیرک،نصرالدین بشدت آسیب دیدند.
    زلزله 20اردیبهشت 76 در منطقه بسیار گسترده ای به وسعت حدود یک سوم از مساحت کل کشور احساس شد . این زلزله در شهرهای کرمان ،مشهد ،ویزد محسوس بود . بیشترین شدت زلزله در اطراف خط گسلش به صورت شمالی جنوبی با تمایل 15 درجه به سمت جنوب خاوری از کریزان قاینات تا تخته جان بیرجند امتداد داشت.
    در اثر رویداد زلزله توده دهای بزرگ سنگ سقوط کردند که در مناطق کوهستانی آثارش بخوبی مشهود است . ریزش این سنگها در جاده آهنگران به گمنج موجب بسته شدن جاده شد که با تلاش فراوان باز گشایی گردید . در روستای آبیز سقوط سنگها به درون روستا ادامه داشت . حتی روز بعد از زلزله بهنگام دفن اموات این سنگها به درون قبرستان سقوط می کردند . در نقاط مختلف زلزله زده تغییرات زیادی در سطح آبهای زیر زمینی پدید آمددر برخی محلها چشمه های آب کور ودر بعضی محلها چشمه های جدید بوجود آمد .
    در برخی نقاط آب قنوات زیاد وبرخی کاهش یافت از جمله قنات قبلی کریزان خشکید وقنات خشکیده قبلی آبش جاری شد . وسایل نقلیه با مشکل مواجه شد . زمینهای کشاورزی اطراف گسل اغلب جابجا  شدند و نیمی از کرت های پایین به کرت هایی بالایی انتقال  یافتند.

  • گسلهای فعال شهرستان قاینات

  • سه گسل فعال در اطراف شهرستان وجود دارند که اغلب کانون زلزله اند. زندگی بر روی گسل به منزله سکونت درکنار بمب می باشد . با دور شدن از این گسلها از شدت و قدرت تخریبی زمین لرزها کاسته می شود . پس باید بدانیم هر موقع زلزله شد یکی از گسلها فعال گشت و اینکه کدام گسل بود فورا وضعیت روستاها ی آن محل را جویا شویم .
    گسل دشت بیاض :این گسل به طول 110کیلومتر با جهت شرقی غربی اندکی بالاتر از مدار 34 درجه قرار گرفته که از قرن نهم میلادی فعال است . در خط مستقیم چهل کیلومتر از قاین فاصله دارد و زلزله هایی با شدت 1/7و 3/7 ریشتر را بهمراه داشته است . چون انرژی درونی آن را در عمق کم وبه صورت فشاری عمل  می کند . این زلزله سطحی و با سرو صدای زیاد همراه است .

    گسل کریزان :این گسل به طول 80کیلومتر در جهت شمال غربی جنوب شرقی تا تخته جان بیرجند امتداد یافته و فاصله مستقیم آن تا قاین 70کیلومتر است که به علت زلزله های زیاد بر طول شکستگی آن افزوده شده است . فعالیت زیاد این گسل منطقه زیر کوه را به عنوان یکی از مناطق زلزله خیز تبدیل نموده این گسل در نزدیکی روستای بهناباد گسل کلی دشت بیاض را قطع کرده و باعث شده تا هر موقع یکی فعال شود دیگری به فاصله جند ساعت یا چندروز بعد فعالیت نماید . از جمله در سال 57بعد از 14روز ودر سال 76 بعد از 41روز چنین حادثه ای به وقوع پیوسته است . گسل چاهک :با امتداد شمال غربی شرقی و فاصله 45 کیلومتری مستقیم از غرب قاین قرار گرفته و طی سالهای 1320،1325،1340فعال بوده است . مردم ساکن براین نواحی باید آگاه باشند که چون زلزله دور برگشت دارد باید آماده بود.

     

  • خشکسالی در قاینات

  • قاینات وقتی دچار خشکسالی می شود مشکلات  عدیده ای برای مردم به وجود می آید از آنجمله :نابودی مزارع و باغات ،گسترش فقر و بیکاری ،بحران در حمل و نقل ،رکود بازار اقتصادی ،سوءتغذیه ،بروز امراض ،به خطر افتادن امور بهداشتی ،بروز ناهنجاری اجتماعی ،افزایش دعاوی مربوط به آب ،خرید و فروش آب ،مهاجرت ،ترک دیارو...
    خشکسالیها در قلاینات از سوابق طولانی برخودار بوده و مردم خاطرات تلخی  از آن دارند . از سال 1322بمدت 7سال اهریمن خشکسالی برقاینات سایه افکندگر چه در سالهای اول آثار این پدیده بدلیل پس اندازهای مردم و راه سازی کشورهای متفقین اهالی را مشغول ساخت اما در سالهای بعد آثار قحطی شدیدتر شد و با آنکه مسوولین گندم را به رایگان توزیع نمودند ،اما مردم به امید اینکه بی مهری طبیعت کم خواهد شد این گندم را نیز کاشتند ولی هیچ بهره ای نبردند . در نتیجه رکود اقتصادی حکمفرما شد وناچار به مهاجرت شدند . چون کاری نیافتند نیمی از آنان برگشتند که اغلب به حقارت افتادند . اغلب آبادیها به کلی از سکنه خالی شد . باغ و بوستان سوخت و قیمت آن بی نهایت ارزان شد . آنها که توانستند دامهای خود را به دیگر نقاط انتقال دادند. آب خوردن خرید و فروش میشد بازارها از رونق افتاد و فقر روز به روز شدیدتر شد . آنها که لقمه نانی داشتندنتوانستند در مقابل چشم گرسنگان بخورند . مهاجرت کردند تا آن وضع رقت بار را نبینند . از سال 78تا 83بار دیگر قاینات با بحران خشکسالی مواجه شد . در طی این مدت میلیاردها تومان خسارات وارد شد . خشکسالیها باعث شده تا صد ها رشته قنات و چشمه به کلی بخشکد و آب شرب اغلب روستاها به وسیله تانکرها تامین شود.

     

  • سیل

  • حدود 200سال پیش سیل بخش اعظم شهر قاین بویژه قلعه وارگ آن را ویران کرد . سیل سال 1360زهان به قلم آیت الله اوحدی در تاریخ 11/2/1360:
    ((سیلی قلزم آسا قطعاتی کوه پیکر یخ و ژاله از برون و سنگهائی عظیم البته از درون از دره زهان سرازیر شد کهبیرحمانه به هرچه رسید از بنیان ببرد و بجای آن توده های از سنگ و شن و لای باقی گذاشت . در این فاجعه اسفناک تقریب نیمی از منازل و 80یا بیشتر درصد باغات و زراعات را در طول 10کیلومتر نابود یا مفقودالاثر نمود . عده ای به کلی بی خانمان شدند و بقیه به آسییبهای فراوان ،مسجد جامع باشکوه و قدیمی زهان و تمام ساختمانهای آن با محتویات پر ارزش طعمه سیل شد . مدرسه علمیه جعفریه زهان نیز آسیب فراوان دید ه. متحیرم چگونه و از چه راه اقدام به جبران و اصلاح شکستها و خرابیها شود ؟
    مگر الطاف و عنایات حضرت ولی عصر ارواحنا له الفداءشامل حال شود . زیرا که نه دست ستیزی که برسرزنیم نه پای گریزی که بردر زنیم والله تعالی علی امره و هو نعمالمعین دیگر نمیدانم تکلیف شما و دولتمردان مسئول چیست))

     

    لينكهاي جغرافیای طبیعی

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

    | تاريخچه | زعفران | زرشك | قلعه كوه | ابوذر | مسجد جامع | ابوالمفاخر | قاين 86| يادگار قديم | درباره ما |

    Send mail to ghahraman co with questions or comments about this web site.
    Copyright © 2007