صفحه در حال بارگذاري ....
اطلاعاتي درباره سايت جغرافياي انساني قاين جغرافياي فرهنگي قاين جاذبه هاي توريستي قاين تاريخچه قاين جغرافياي طبيعي قاين بازگشت به صفحه اصلي سايت

: طوايف و عشاير


آگاهي وشناخت ازاوضاع واحوال عشايرمرزنشين كه درمجاورت كشوربحران زده اي چون افغانستان قراردارند. براي دست اندركاران اموروسازمانهاي دولتي كه هريك به نحوي با مسايل عشايري ومناطق استقرارآنها درارتباط هستند ضروري است. زيرا عشايردرطول تاريخ داراي تأثيرات اقتصادي، اجتماعي، سياسي وامنيتي بوده اند. عشايربه دليل روح سلحشوري وظلم ستيزي درطول تاريخ خود با حاكمان وپادشاهان ظالم همواره درنبرد بوده، و به هنگامي كه حاكمان ازمقابله با تجاوزگران ناتوان مي شدند، عشايرغيوربپا خاسته ازمرزوبوم اين سرزمين حراست مي نمودند. با آنكه عشايردرعصررضا شاه تخته قاپو شدند وخلع سلاح گرديدند اما مبارزاتشان همواره باقي ماند. حضورآنان در۸سال دفاع مقدس وتقديم چندين شهيد وجانبازوآزاده وهمكاري با مأموران نظامي وانتظامي نقش بسزايي درقلع وقمع اشرار، سارقين وقاچاقچيان داشته است. عشايراين خطه مردمي مسلمان، متدين، غيور، شجاع وازبهترين مرزداران  خطه شرق ايرانند٧۵٪عشايرشهرستان درزيركوه استقراردارند.

 

  • منشاء نژادي عشايرزيركوه

  • تعيين منشاء نژادي وقومي طوايف وتيره هاي عشايري زيركوه كاري مشكل بوده وبطوركلي مي توان آنها را به گروههاي زيرتقسيم بندي كرد:
    ۱- اعراب،پس ازورود لشكريان اسلام به منطقه قهستان ومسلمان شدن مردم قبايلي ازاعراب درمنطقه قاينات ساكن شدند كه امروزه به نامهاي خزائي، نخعي، ثقفي، زنگويي، شيبانب، خزيمه، عامري، وبرخي نيز به ميروميرزا معروفند. احفاد واعقاب اين طوايف به طورپراكنده دربسياري ازروستاهاي شهرستان سكونت دارند. اغلب اين طوايف بازماندگان قبايل سپاه حازم بن خزيمه بوده كه درزمان خليفه دوم وارد اين منطقه شدند. خاندان خزيمه كه سالها حكومت قاينات را دردست داشتند ازاين گروه مي باشند. طايفه عرب خزايي ازمنطقه بيرجند آمدند ودرروستاهاي بين قاين وبيرجند همچون گزخت، كمادو، كال قاضي، قلعه نبي، چاه مزاري، النگ ميان استقراريافته اند. عشايرعرب منطقه امروزه فارس شده وبه زبان فارسي تكلم مي كنند وبا گذشت زمان درجمعيتهاي محلي حل شده اند.

    عشايربلوچ، بلوچها اززمان صفويه به قصد جلوگيري ازحمله افاغنه بدين خطه آمده اندو چون شغل عمده آنها دامداري بود ييلاق وقشلاق داشتند. گاه قهرطبيعت وبروزپديده خشكسالي وزماني رضا شاه عشايررا اجباراً تخته قاپو نمود. ساخت خانه هاي گلي ازحدود سالهاي۱٣۱٣رواج يافت ويكجانشين شدند. پس ازاصلاحات ارضي با خريد اراضي علم وخاندانش توسط تعدادي ازعشايردرملكي ورحيم آباد وتاجكوه، وچاه الله داد كرت آباد، اسكان ويكجانشيني رواج يافت. تعدادي ازعشايربلوچ بازماندگان همان مأمورين ژاندارمري سابق بوده كه درعصرپهلوي اززابل به اين منطقه منتقل شده ودرخطه مرزي خدمت مي كردند. پس ازبازنشستگي چون محيط را مساعد ديدند ديگربه زابل مراجعه نكرده وبه مروربرتعداد آنها افزوده شد. بلوچهاي قاينات، شامل طوايف ده مرده، نهتاني، بهرام بلوچ وبراهوئي مي باشند. بهرام بلوچ طايفه اي مستقل ودربمرود مستقرند وشيعه مذهب هستند. بلوچهاي قاينات مردمي مسلمان، متدين واكثراً اهل تسنن بوده وعشايري غيوروسلحشورومرزباناني شجاع دربرابراشرارمي باشند.
    ۱-۲ ده مرده،ده مرده ها درزمان حكومت نادرشاه افشاربه علت اختلافاتي كه بين آنها وطوايف منگول وگرگيج پيش آمد به اين ناحيه كوچ كردند. آنها ازمسيركيخا وبندان بصورت كوچ نشيني به ملكي وچاه كامخان آمدند وطي سالهاي بعد به تدريج تعداد خانوارديگري ازعشايرده مرده به آنها پيوستند.
    ۲-۲ برهوائي، اين طايفه تا اواخردوره قاجارازقدرتمندترين طوايف سيستان وبلوچستان بوده كه درمحدوده كشورهاي پاكستان، افغانستان وايران كوچ مي كردند. هم اكنون دركرت آباد وچاه الله داد وحسن آباد تاجكوه، سكونت دارند. وجه نامگذاري برهوائي را برخي محققان ازواژه ابراهيم، نام يكي ازبزرگان برهوائي مي دانند كه بعدها ابراهيم به براهم وبراهو تغييريافته است گفته اند براهو روحي است كه بالاي كوه است
    زبان شناسان زبان برهوايي را شعبه اي اززبان دراويدي دانسته كه به زبان فارسي نزديك است.
    ٣-۲ نهتاني، دربين بلوچها، طايفه نهتاني پرجمعيت ترين طايفه بلوچ مي باشد كه٪۵۵بلوچها را دربرمي گيرد. نهتاني درروستاهاي تاجكوه، حسن آباد، رحيم آباد وملكي ودارج عليا استقراردارند.
    ٣- بارفروش ها، شخصي به نام حسن بارفروش، اهل شهربارفروش(بابل فعلي) به علت درگيري با عوامل وسلاطين وقت ازبابل به جنوب خراسان تبعيد مي شود، نامبرده فرزندان زيادي داشته كه مشهورترين آنها مولا داد نام داشت. به دليل روحيه كاري وتمايل به اموردامداري، وي منطقه چاه پاياب، چاه شط، دوچاهي وگردتيغ سكونت دارند.
    ۴- دلاكه ها، اين طايفه درنوارشرق كشورودرمحدوده شهرستانهاي قاينات وبيرجند ييلاق وقشلاق داشته اند. كه درحال حاضريكجانشين شده وتنها درمحدوده اي بسته كوچ بهاره دارند. اين طايفه درابتدا دولاك ناميده مي شد كه به مرورزمان به دلاكه تغييريافت. عشايرمحلي معتقدند كه درزمان شاه عباس صفوي طايفه دلاكه ازمناطق خليج فارس به اين محل كوچ داده شده اند. علت نامگذاري به دلاكه را ناشي ازاين مي دانند كه رئيس طايفه براي صرف غذا ازظروف طلا ومسي استفاده مي كرده وچوپان هايش ازظروف چوبي. دلاكه ها طايفه اي مستقل وشيعه مذهب هستند كه شامل تيره هاي كامكاردرآبمهان وآبيز، بخشايي درمهرك،

    صفري دربقرايي، حسن آباد وحسين آباد، كدخدايي درحسين آباد وعبدالهي درمهرك مي باشند.
    ۵- بهلولي ها، اين طايفه بزرگترين طايفه عشايري منطقه زيركوه مي باشد. بهلولي ها طايفه خود را ازفردي به نام بهلول يا بهلوردانسته كه درنوحي خواف، باخرز، تايباد، زيركوه وبيرجند، نهبندان وسرخس پراكنده شده اند اين طايفه پس ازحمله اعراب به سمت شمال استان فارس مهاجرت نمودند. درعصرصفويه به دليل مسائل امنيتي ودسترسي به مراتع جنوب خراسان ازنهبندان تا تايباد بطورپراكنده مستقرشدند. برخي ازبزرگان طايفه بهلولي معتقدند درابتدا سه برادربه نامهاي افضل، ساران وبهلول ازاستان فارس به اين منطقه كوچ داده شد. هم اكنون۲٠٪بهلولي ها دراستان فارس ساكنند. افضل به منطقه سرخس، بهلول درمنطقه قهستان وساران درجنوب خراسان سكنا گزيدند. افضل درجواني براثردرگيري كشته شد وازساران طايفه ساراني بوجود آمد كه گرايش به طوايف بلوچ نمود. بهلول كه مردي غيوروجنگ جو بود ازخواف تا نهبندان را تحت سلطه خويش درآورد. بهلول سه فرزند داشت به نام هاي احمد، حسين وناد كه بعداً تيره هايي به همين نام درمنطقه بوجود آمد ند. طايفه بهلولي درزمان زنديه وقاجاريه ازقدرت وسيطره زيادي برخورداربود. اما پس ازتخته قاپو قدرت اين طايفه روبه زوال نهاد تا قبل ازپيروزي انقلاب اسلامي مركزطايفه بهلولي روستاي چاه زرد وحاجي حقداد اسعد زاده رئيس بزرگ طايفه بود وكليه تيره هاي بهلولي هنوزازفرزندان ايشان با عنوان بيك تبعيت مي كنند. بهلوليها مردمي
    مسلمان ومتعهد وشيعه بوده كه با زبان فارسي تكلم مي كنند وعشايري غيوروازمرزداران شجاع خطه شرق ايرانند. تمامي عشايرسالهاست كه دركنارهم با صلح وصفا زندگي مي كنند واغلب خويشاوند بوده وبه بركت حضورآنها دركنارنيروهاي مرزباني يزدان وشاهرخت قاينات ازآرامش وامنيت برخورداراست. درمنطقه پسكوه طايفه رمضانيها درروستاهاي قيصار، چاه يوسف، علي آباد موسويه، شونگان واسماعيل آباد وآفريزپراكنده مي باشند.

     

  • سلسله مراتب ايلي وكاركردهاي سياسي، اقتصادي واجتماعي

  • عشايرازبهترين نظم برخوردارند. سلسله مراتب را كاملاً رعايت مي كنند. عشايرتماماً مسلح به سلاحهاي سبك بوده وازقديم الايام، اسلحه مهمترين وسيله زندگي آنان به حساب مي آمده كه ازپدران خود به ارث برده اند. درسلسله مراتب عشيره اي، كوچكترين واحد جامعه خانواده مي باشد ودرهرخانواده، مرد حاكميت مطلق داشته ومرد سالاري حاكم است وتمامي امورات زندگي را درانحصارخويش داشته وازمجموع چند خانواده يك محله تشكيل مي شود. درهرمحله يك نفربه عنوان سرمحله يا ريش سفيد مورد احترام مي باشد. ازمجموعه چند محله يك روستا يا جمعي ازافراد، يك تيره تشكيل مي شود. تيره ها زيرنظربيك يا رئيس طايفه قرارمي گيرند. عشايربا توجه به نوع زندگي خاصي كه دارند، همواره نيازمند وخواهان قدرت فرماندهي دررأس هريك ازتشكيلات خود همچون تيره وطايفه مي باشند.

     

  • ويژگيهاي فرهنگي عشايرزيركوه

  • عشايرمردمي ميهمان نواز، راستگو، سخت كوش ودليرودربرابرشرايط خاص محيط بردباروبا حداقل امكانات زندگي مي كنند. عشايردردوستي بسيارثابت قدم ووفادارولي دردشمني سرسخت مي باشند. به زندگي وزن وفرزندان خود علاقه دارند. آنان طلاق را امري زشت مي دانند وبه ندرت زن خود را رها مي كنند. ازتعارفات اضافي بركنارند وساده وبي آلايش بوده وبه قول وقرارخود اهميت مي دهند. به معتقدات ديني خيلي پاي بند بوده ونمازرا بموقع بجا مي آورند. براساس زندگي عشيرتي واعتقادات خاص عشايربه پيوندهاي قبيله اي معتقدند ازدواجها اغلب درون گروهي بوده وكمتربا افراد خارج ازطايفه خويش ازدواج مي كنند. فراردختروپسربلوچ بخاطرازدواج ديگربازگشتي ندارد. به منظوركمك به راه اندازي زوج جوان درشب دامادي سيني بزرگ جلوي همه مدعوين چرخانده تا بهرميزان تمايل داشتند كمك كنند. صداقت، پاكي، درستي و وفاي بعهد دربين عشايردرحد بسياربالايي بوده واغلب كارها ومعاملات بطورشفاهي است. قولها وگفته ها قرص ومحكم مي باشد. جوانان عشايرزود ازدواج مي كنند. درمراسم خواستگاري وقتي پدرپسربه منزل پدردخترمي رود وموضوع را مطرح مي كند. پدردخترچند روزي را مهلت مي خواهد تا با دخترخود صلاح نمايند وبتواند پاسخ مناسبي به آنها بدهد. مراسم عروسي درطي سه شب برگزارمي شود. درروزاول سوغاتي هاييكه داماد براي عروس خريده به همراه مواد غذايي وچند رأس گوسفند طي تشزيفات خاص توسط زنان به خانه عروس مي برند ومسيردومنزل را با دايره زدن طي مي كنند وقتي به منزل عروس رسيدند ازآنها پذيرايي مي شود. سپس حجله عروس راآماده مي كنند. درروزدوم مراسم حنا بندان برگزارمي شود وقتي دست وپاي داماد را حنا مي كردند كاردي را به كمراو مي بندند. مرداني كه درمجلس حضوردارند مبلغي پول را دركمربند او مي گذارند ومدعوين درظرف جلوي عروس پول مي ريزند وبراي شب بعد مهمانان دعوت مي شوند وپس ازصرف غذا هريك به نسبت قدرت مالي خود مبلغي شاباش«مباركي» مي دهند واجازه مرخصي گرفته به منزلشان مراجعت مي كنند. درسومين روزعروس را آرايش نموده داماد را به حمام مي برند ولباس نوبراومي پوشانند. داماد را با ماشين يا پياده به سوي خانه عروس مي برند. وقتي جلوي درب خانه عروس رسيدند جمعي اززنان فاميل عروس به استقبال داماد مي آيند. اين عده وسايلي با خود مي آورند وبه داماد هديه مي كنند. داماد قرآن را مي بوسد وليوان شربت را مي خورد وسرمه را به چشم مي كشد وبا مسواك چوبي دندانهاي خود را مسواك مي زند وبعد وارد خانه عروس مي شود. پس ازتشريفات عقد داماد جلوي حجله عروس رفته، ابتدا نوكروبعد كنيزعروس ازداماد تقاضاي هديه مي كنند. دراين هنگام روي سرعروس وداماد سكه مي ريزند وسرآنها را بهم مي زنند تا همسرشوند. تا سه روزعروس وداماد درحجله هستند. دوران نامزدي دربعضي نقاط دو تا سه سال طول مي كشد. ودراين مدت داماد۵٠٪ نيازمنديهاي عروس را تآمين مي كند.
    آهنگها وترانه هاي عشايرنمودي ازفرهنگ ملي وگنجينه هاي ادبي كشورماست كه ساده وبي تكلف سروده وبيانگراحساسات وعواطف آنان است. ازوسايل موسيقي آنها دوتاراست كه شباهت زيادي با سه تارهندي دارد. ازدوتارهم درمراسم شاد وهم درمراسم عزا استفاده مي شود. دهل همانند ضرب مي باشد با اين تفاوت كه ضرب را ازيك طرف زده ولي دهل را ازدوطرف مي زنند. عشايرتعلق خاطرزيادي به موسيقي دارند حتي سوزناكترين مرثيه ها را با موسيقي مي سرايند. قيچك ازديگرسازهاي اصيل وسنتي بلوچها مي باشد. اين سازبا ترانه هاي محلي نواخته شده وهمانند كمانچه است كه معمولاً آنرا ازهندوستان تهيه مي كنند. ودرمراسم شاد وغم انگيزهردو كاربرد دارد. ني ودايره ازديگروسايل موسيقي عشايرمي باشد.

     

    لينكهاي جغرافیای فرهنگی

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

    | تاريخچه | زعفران | زرشك | قلعه كوه | ابوذر | مسجد جامع | ابوالمفاخر | قاين 86| يادگار قديم | درباره ما |

    Send mail to ghahraman co with questions or comments about this web site.
    Copyright © 2007